• ΑΡΘΡΟ ΜΑΚΗ 2020

    ΟΤΑΝ Ο ΛΑΪΚΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΕΤΑΙ ΣΕ ΣΥΧΓΡΟΝΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΛΟΓΟ – ΤΟΥ ΑΝΤΡΕΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ

    Μέχρι πρότινος, παρακολουθούσα ανελλιπώς σχεδόν όλες τις ενημερωτικές τηλεοπτικές εκπομπές. Είχα την εντύπωση ότι ήταν απαραίτητο να γνωρίζω τα επιχειρήματα που επιστρατεύονται από κάθε πλευρά για να μπορώ να διαμορφώσω, όχι μόνο άποψη αλλά και επιχειρήματα.

    Σταδιακά, σταμάτησα να παρακολουθώ τηλεόραση, η οποία μένει μόνιμα κλειστή, αφού η κενολογία διάφορων κύκλων αναπαράγεται με ταχύτατο ρυθμό. Σαν να μην έφτανε αυτό, η «ελίτ» του διαδικτύου την αντιμετωπίζει με σοβαρότητα, προσφέροντας σε βάθος αναλύσεις για την κάθε ανοησία.

    Παρόλο που τα social media είναι ένα σπουδαίο μέσο διεξαγωγής δημόσιου διάλογου, αισθάνομαι, πλέον, την ίδια κόπωση με εκείνη που μου προκαλεί η τηλεόραση. Είναι εξαιρετικά απογοητευτικό να διαβάζεις κείμενα και αναρτήσεις σοβαρών ανθρώπων που απλώς καθρεφτίζουν τον κάλπικο λόγο και τη φτήνια των λέξεων των κομμάτων και των παραγόντων της αντιπολίτευσης αλλά και του κάθε λογής «παραπονεμένου».

    Η υποχώρηση του σοβαρού και μετρημένου λόγου και η παράλληλη «επικράτηση» του λαϊκισμού, έχουν πολλαπλές συνέπειες. Ο λαϊκισμός έχει διαχυθεί και στο τελευταίο κοινωνικό κύτταρο, συμπαρασύροντας χωρίς εξαιρέσεις το «έξυπνο» και το «ανόητο», το «σωστό» και το «λάθος», το «νόμιμο» και το «παράνομο».

    Ο λαϊκισμός, βέβαια, δεν εμφανίστηκε το 2020. Πάντα υπήρχε, ως κυρίαρχη τάση. Μόνο που παλαιότερα καταλαβαίναμε ότι πίσω από τις κενές περιεχομένου λέξεις κρυβόταν το «ξέρουμε ποιο είναι το σωστό, αλλά θέλουμε την καρέκλα για να το κάνουμε εμείς». Πλέον, πίσω από τα λόγια του  θίασου των λαϊκιστών κρύβεται το «σωστό είναι ό,τι μας συμφέρει».

    Δεν πρόκειται δηλαδή για μερική στρέβλωση, αλλά για την απώλεια του νοήματος της πολιτικής, αφού το «πολιτικό» ταυτίζεται με το «ορθολογικό». Αν οι λέξεις δεν έχουν πια νόημα, τότε τίποτε δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το γελοίο και το ανήθικο. Έτσι, σταδιακά οδηγούμαστε στην απώλεια της λεγόμενης «κριτικής σκέψης». Οι λέξεις είναι φορείς του πολιτισμού, νοηματοδοτούν τον κόσμο μέσα και γύρω μας και αναπαριστούν εσωτερικευμένες έννοιες και νοήματα που έχουμε κατακτήσει με κόπο και κόστος. Καθώς το φαινόμενο του λαϊκισμού εξελίσσεται, παρατηρούμε ότι καθολικές έννοιες διαστρεβλώνονται σε βαθμό που οι άνθρωποι είναι ανίκανοι πρώτα να κατανοήσουν και στη συνέχεια να συμφωνήσουν σε έναν κοινό ορισμό.

    Αν πάρουμε, για παράδειγμα, τη λέξη «δικαιοσύνη», θα διαπιστώσουμε ότι αποκτά ολοένα και περισσότερο ασταθές νόημα, αφού δεν αλλάζει απλώς ο ορισμός της έννοιας, αλλά και το συναισθηματικό φορτίο που προκαλεί. Αν η λέξη «δικαιοσύνη» έχει επενδυθεί με εμπιστοσύνη, στο άκουσμα της θα αισθανθούμε ανακούφιση, ηρεμία, σιγουριά. Αν όμως η συναισθηματική της επένδυση έχει διαβρωθεί, νιώθουμε δυσφορία, οργή ή και θλίψη.

    Ο έμμεσος τρόπος στρέβλωσης των λέξεων επιτυγχάνεται με βάση τη συμπεριφορά των εκάστοτε «αρχόντων» – αυτοί αποτελούν το role-model. Ο άμεσος, μέσω της διάβρωσης των θεσμών. Γι’ αυτό και είναι σημαντικό για τους λαϊκιστές  να αλώσουν τους θεσμούς, ώστε να μπορούν να αλλάζουν το «άσπρο» σε «μαύρο» και αντίστροφα, χωρίς καμιά αντίσταση. Κάποιες φορές, μάλιστα, σε βαθμό που μοιάζει να μην μιλούν την κοινή γλώσσα, αλλά τη δική τους. Με αυτόν τον τρόπο, οι λαϊκιστές επιτυγχάνουν τόσο τον κοινωνικό κατακερματισμό, όσο και μια βαθιά πολιτισμική οπισθοδρόμηση. Γι΄ αυτό είναι στο χέρι του κάθε ενός από εμάς, μαζί με το scroll down στα social media, να τους απομονώσουμε. Ίσως η πρώτη μέρα μακριά τους, να είναι λίγο πιο ελπιδοφόρα.

     

    Αντρέας Ελευθερίου
    Πρόεδρος ΝΕΔΗΣΥ

Leave a reply.